Σύνδρομα που οδηγούν σε περιοδοντίτιδα στα παιδιά.

• Papillon-Lefevre syndrome

• Υποφωσφατασία

• Chediak-Higashi syndrome

• Langerhan’s cell histiocytosis

• Leukocyte Adhesion Deficiency

• Λευχαιμία

• Ουδετεροπενία

• Papillon-Lefevre syndrome

Τόσο τα νεογιλά όσο και τα μόνιμα δόντια μπορεί να εμφανίσουν διαταραχές στον αριθμό, το μέγεθος, την κατασκευή και τη μορφή τους. Οι σημαντικότερες οδοντικές ανωμαλίες είναι τα υπεράριθμα δόντια, η ανοδοντία, η υποδοντία, οι ανωμαλίες στο μέγεθος του δοντιού, η συνοδόντωση, η οδοντική διδυμία, τα γενέθλια (νεογνικά) και μεταγενέθλια δόντια, η ατελής αδαμαντινογένεση, και η ατελής οδοντινογένεση.

Υπεράριθμα δόντια Είναι τα επιπλέον δόντια τα οποία εμφανίζονται στον οδοντικό φραγμό. Τα δόντια αυτά μπορεί να έχουν φυσιολογική μορφολογία ή να είναι μικρότερα σε μέγεθος. Συνήθως εμφανίζονται στην άνω γνάθο.

Οι μεσόδοντες είναι τα πιο συνηθισμένα υπεράριθμα δόντια, έχουν κωνικό σχήμα και εντοπίζονται ανάμεσα στους κεντρικούς τομείς της άνω γνάθου. Αν είναι έγκλειστα μπορεί να εμποδίσουν ή να καθυστερήσουν την ανατολή των παρακειμένων δοντιών. Αν τα υπεράριθμα ανατείλουν μπορεί να προκαλέσουν λειτουργικά και αισθητικά προβλήματα. Η αιτιολογία της ανωμαλίας αυτής είναι πολυπαραγοντική με ισχυρό γενετικό υπόστρωμα. Η θεραπευτική αντιμετώπιση συνίσταται στην αφαίρεση του δοντιού και στην ορθοδοντική διευθέτηση του φραγμού. Ανοδοντία-υποδοντία Πρόκειται για την απουσία ορισμένων (υποδοντία) ή όλων (ανοδοντία) των δοντιών από τον φραγμό. Η αιτιολογία της διαταραχής αυτής είναι γενετική, συνήθως πολυγονιδιακού χαρακτήρα. Η θεραπευτική αντιμετώπιση συνίσταται στην ορθοδοντική διευθέτηση του οδοντικού φραγμού και στην μερική ή ολική προσθετική αποκατάσταση των δοντιών που λείπουν.

Κατά την περίοδο της νεογιλής και μικτής οδοντοφυίας, πολλά προβλήματα μπορούν να επηρεάσουν τη σωστή ανατολή, την διευθέτηση και τη σύγκλειση των δοντιών (τρόπος που κλείνουν μεταξύ τους). Οι πιο συχνοί αιτιολογικοί παράγοντες είναι: η κληρονομικότητα οι στοματικές συνήθειες (κυρίως ο θηλασμός του δακτύλου και η παρατεταμένη χρήση πιπίλας) η πρόωρη απώλεια δοντιών. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε περιπτώσεις πρόωρης απώλειας νεογιλών δοντιών όπου απαιτείται συνήθως διατήρηση ή επανάκτηση χώρου, ώστε να μην επηρεαστεί η ανατολή των μόνιμων δοντιών. Η έγκαιρη και ορθή διάγνωση και αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών από τον Παιδοδοντίατρο, μπορεί να ελαττώσει την βαρύτητα τους και να αποτρέψει εκτεταμένη μελλοντική ορθοδοντική θεραπεία.

ΣΙΕΛΟΣ. ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ; ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΤΕΡΗΔΟΝΙΚΗ ΑΛΛΟΙΩΣΗ;

Ο σίελος είναι το σύνολο των εκκρίσεων των σιελογόνων αδένων που φτάνει στη στοματική κοιλότητα. Πάντα διευκρινίζεται ότι υπάρχουν 2 είδη σιέλου διότι οι εκκρίσεις των σιελογόνων αδένων δεν διέπονται από ομοιοστατικούς μηχανισμούς και οι περιεκτικότητές τους σε διάφορα οργανικά και ανόργανα συστατικά επηρεάζονται σημαντικά από τον ρυθμό έκκρισής τους. Τα δύο είδη σιέλου λοιπόν είναι σίελος ηρεμίας και σίελος διέγερσης. Κατά μέσο όρο η καθημερινή του ροή είναι 1 με 1,5 λίτρα. Το 23% προέρχεται από την παρωτίδα , 65% από υπογνάθιο αδένα 4% από υπογλώσσιο και 8% από τους ελάσσονες σιελογόνους αδένες στα χείλη, γλώσσα , υπερώα, παρειές, φάρυγγα. Το 90% παράγεται κατά τη διάρκεια της ημέρας και το 10% τη νύχτα. Βέβαια, το ποσοστό συμμετοχής των αδένων κατά τη διάρκεια της ημέρας αλλάζει, η συμμετοχή της παρωτίδας κάτω από την επίδραση ερεθίσματος μπορεί να φτάσει και το 50%. Επιπρόσθετα, φαίνεται πως ο μέγιστος ρυθμός έκκρισης παρουσιάζεται κατά τις 4 το απόγευμα και ο  μικρότερος 4 το πρωί.(Dawes 1972). Τη ροή του σάλιου επηρεάζουν εντοπισμένες ασθένειες , λίθοι, συστηματικά νοσήματα και φαρμακευτική αγωγή, χημειοθεραπεία και ακτινοβολία, φόβος, ηλικία. Η εκτίμηση του ρυθμού έκκρισης του σάλιου διέγερσης αποτελεί βασικό κριτήριο διάγνωσης της ξηροστομίας. Ως όριο λαμβάνεται το 0,2 ml/min στο σίελο διέγερσης και στον σίελο ηρεμίας 0,1 ml/min. Οποιοδήποτε ποσοστό κάτω από αυτά θεωρείται μικρό και δείχνει υπολειτουργία των αδένων. (Screebny Valdini  Arch Inter Med 1987).  Αποτελείται κατά 99,5% από νερό και 0,5% απόανόργανα και οργανικά συστατικά. Το ph του κυμαίνεται από 5,2 εως 7,8% και είναι μεγαλύτερη στο σίελο διέγερσης. Εμφανίζεται υπότονο σε σχέση με το πλάσμα του αίματος καθώς και με άλλα υγρά όπως λέμφος, ΕΝΥ.

Η επιτυχία ή η αποτυχία μιας πολφοτομής κρίνεται στη διάρκεια των επανελέγχων και βασίζεται στη κλινική και ακτινογραφική εξέταση. Ο ριζικός πολφός πρέπει να είναι ασυμπτωματικός, χωρίς δυσμενή κλινικά σημεία ή συμπτώματα όπως ευαισθησία και οίδημα. Δε πρέπει να υπάρχουν ακτινογραφικά στοιχεία εξωτερικής απορρόφησης των ριζών. Η εσωτερική απορρόφηση μπορεί να είναι σταθερή και περιορισμένη αλλά πάντα υπό παρακολούθηση . Στη περίπτωση που επεκταθεί , η εξαγωγή του δοντιού είναι απαραίτητη και ενδεχομένως διατήρηση του χώρου με συσκευή.(AAPD 2009)

Οι Neamatollahi et Tajik (2005) αναφέρουν ως κριτήρια αποτυχίας, ύστερα από πολφοτομές νεογιλών γομφίων με θειϊκό σίδηρο, φορμοκρεσόλη και ΜΤΑ τα παρακάτω στοιχεία:

Η παρουσία στη κλινική εικόνα αυθόρμητου ή νυχτερινού πόνου, ευαισθησία στην επίκρουση ή την ψηλάφηση, απόστημα, οίδημα, ύπαρξη συριγγίου και παθολογική κινητικότητα.

Η ακτινογραφική εξέταση βασίζεται στην υψηλή ποιότητα της περιακρορριζικής ακτινογραφίας πριν και μετά τη θεραπεία. Παρατήρηση της μερικής απώλειας της lamina dura ή η διεύρυνση του περιοδοντικού συνδέσμου καταγράφηκε ως
ακτινογραφική αποτυχία. Επίσης η παρουσία παθολογικής εξωτερικής ή εσωτερικής απορρόφησης της ρίζας καθώς και η ακρορριζική και μεσορριζική ακτινοδιαύγαση ήταν σαφής ένδειξη ακτινογραφικής  αποτυχίας.

Παρόμοια κριτήρια αναφέρονται και στη συστηματική ανασκόπηση των Nadin et al. (2003). Σε εργασία των Smith et al. (Smith et al. 2000), σε πολφοτομές νεογιλών γομφίων με θειϊκό σίδηρο, οι σημαντικότερες αποτυχίες ήταν η ενασβεστίωση των ριζών και η εσωτερική απορρόφηση.  Σε αντίθεση με αυτό όμως οι Fuks et al. (1997) αναφέρουν πως η ενασβεστίωση των ριζών δε θεωρείται ως αποτυχία. Την εσωτερική απορρόφηση αναφέρουν ως σημαντικότερη αποτυχία σε πολφοτομές νεογιλών γομφίων με θειϊκό σίδηρο ή φορμοκρεσόλη οι Vargas et al. (2005).

Επίσης οι McDonald et al. (2004) αναφέρουν ως σύμπτωμα της πολφοτομής την πρόωρη απώλεια ή τη παρατεταμένη παραμονή του πολφοτομημένου νεογιλού δοντιού στον οδοντικό φραγμό, χωρίς να το θέτουν ως κριτήριο επιτυχίας-αποτυχίας. Η πρόωρη απώλεια πιθανώς να σχετίζεται με τη παρουσία χαμηλού βαθμού, τοπικής και ασυμπτωματικής μόλυνσης ενώ η παραμονή πέραν του φυσιολογικού ίσως να οφείλεται στις μεγάλες ποσότητες υλικού κάλυψης του πολφού που δυσκολεύουν την απόπτωσή του.

 

Επανέλεγχοι

 

Οι επανελέγχοι της πολφοτομής είναι ιδιαίτερα σημαντικοί. Ακτινογραφική εξέταση είναι καλό να γίνεται αμέσως μετά τη θεραπεία, για να εκτιμηθεί η ποιότητα της αποκατάστασης αλλά και να τεθεί σαν κριτήριο για τη πρόγνωση του δοντιού στους επόμενους επανέλεγχους. Ο ακτινογραφικός επανέλεγχος πρέπει να γίνεται τουλάχιστον κάθε χρόνο, καθώς το ποσοστό επιτυχίας της πολφοτομής μειώνεται με τη πάροδο του χρόνου.

Η μέθοδος και η ποιότητα της ακτινογραφίας είναι πολύ σημαντικά στοιχεία στην αξιολόγηση της επιτυχίας ή αποτυχίας μιας πολφοτομής. Ένα ουσιώδες κριτήριο στην ακτινογράφηση είναι η εμφάνιση του διχασμού και τριχασμού των ριζών των νεογιλών γομφίων, καθώς και των ακρορριζίων  των δοντιών. Ο λόγος είναι το γεγονός ότι η επιτυχία ή η αποτυχία μιας πολφοτομής θα κριθεί από την ύπαρξη αλλοιώσεων στα προαναφερθέντα κρίσιμα ακτινογραφικά σημεία. Η ακτινογραφική εξέταση στους επανελέγχους με ακτινογραφίες δήξεως μετα πτερυγίου (bite-wing), συνήθως δεν φανερώνουν το διχασμό ή τριχασμό των ριζών και συμπληρωματικά απαιτείται η λήψη περιακρορριζικής ακτινογραφίας.(AAPD 2009)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Βιβλιογραφία

  • McDonald RE, Avery DR, Dean JA. Dentistry for the child and adolescent. 8th ed. Mosby 2004:388-412
  • Fuks AB, Holan G, Davis JM, Eidelman E. Ferric sulfate versus diluteformocresol in pulpotomized primary molars: long-term follow up. Pediatr Dent 1997;19(5):327–330
  • Smith NL, Seale NS, Nunn ME. Ferric sulphate pulpotomies in primary molars: A retrospective study. Pediatr Dent 2000;22(3):192–199
  • AAPD. Guideline on pulp therapy for primary and immature permanent teeth. Revised 2009:179-186
  • Neamatollahi H, Tajik A. Comparison of clinical and radiographic success rates of pulpotomy in primary molars using Formocresol, Ferric Sulfate and mineral Trioxide Aggregate (MTA). J  Dent 2006;3(1):6-14
  • Nadin G, Goel BR, Yeung A, Glenny AM. Pulp treatment for extensive decay in primary teeth (Review). Cochrane Database Syst Rev. 2003;(1):1-41
  • Vargas KG, Packham B. Radiographic success of ferric sulfate and formocresol pulpotomies in relation to early exfoliation. Pediatr Dent. 2005;27(3):233-7
  • McDonald RE, Avery DR, Dean JA. Dentistry for the child and adolescent. 8th ed. Mosby 2004: 397-404
  • Pathways of the pulp.6th ed. Edited by Cohen S, Burns RC:641-645
  • Peng et al 2007.Evaluation of formocresol versus ferric sulphate primary molar pulpotomy: a systematic review.
  • Strange et al.2001.Outcome of formocresol utilizing radiographic croteria Pediatric Dent July(4) 331-6
  • Erdem et al, 2011. Success rates MTA, FS, FC